Skip to content

Przekształcanie się skał

Skały w całości budują skorupę ziemską. Można podzielić je na trzy rodzaje, które z kolei dzielą się jeszcze kilkakrotnie. Rozróżniamy skały magmowe, osadowe i metamorficzne. Te ostatnie są bardzo ciekawym typem. W zalewności od warunków i skał macierzystych skały przekształcają się w różne typy skał metamorficznych. Skały metamorficzne powstają ze skał magmowych, bądź osadowych w różnych warunkach, stad występuje ich wiele rodzajów. Skały osadowe i magmowe ulegają metamorfizmowi w wysokiego temperaturze, pod wpływem wysokiego ciśnienia, albo dzięki procesom chemicznym, które towarzyszą jednym i drugim. Taka przemiana powoduje zmianę struktury oraz tekstury pierwotnej skały, przy tym zmieniają cię właściwości chemiczne i fizyczne skały. Istnieje kilka podziałów skał metamorficznych. Najprostszym z nich jest podział ze względu na strukturę wewnętrzną. Tutaj rozróżniamy skały wykazujące i niewykazujące foliacji, czyli struktury granularnej. Kolejny podział obejmuje stopień przeobrażenia. Najpłytsze przeobrażenie nazywamy epizoną, kolejne- mezozoną, a ostatnie, najgłębsze – katazoną.

Skalne minerały

Skały to podstawowe składniki skorupy ziemskiej. To ich trzy rodzaje ja budują i stanowią jej fundament. Istnieją trzy rodzaje skał: magmowe, metamorficzne i osadowe. Każde z nich dzielą się na mniejsze jednostki, a te z kolei znów na mniejsze podtypy. Najciekawszymi ze skał są oczywiście skały magmowe. W niektórych ich rodzajach możemy dostrzec duże kryształy minerałów, w innych zaś w ogóle ich nie zauważymy. Zależy to od głębokości, na jakiej stygła magma i jak długo to trwało. Jeśli wydostała się ona na powierzchnię, to lawa zastygała szybko i nie było czasu na wytracenie się minerałów. Tak powstały skały jawno i skrytokrystaliczne. Główny podział skał magmowych, to ten genetyczny. Tutaj wyróżniamy skały wylewne, żyłowe i głębinowe. W tych pierwszych nie dostrzeżemy kryształów minerałów, gdyż zastygały one szybko. W drugich i trzecich w zależności od głębokości, na jakiej się znajdowały można dostrzec różnej wielkości minerały, które wchodzą w ich skład. Zwykle skały magmowe mają strukturę krystaliczną. Niektóre tylko mają strukturę porfirową, albo szkliwa.

Podział skał

Skały sa bardzo szeroko rozumianym pojęciem. Istnieją trzy rodzaje skał, które również dzielą się na mniejsze jednostki, z kolei, które mają też swoje podtypy. Najciekawszymi ze skał są skały magmowe. Powstają one wskutek zakrzepnięcia albo krystalizacji magmy pod powierzchnią ziemi, lub lawy nad nią. Skały magmowe dzielą się różnie. Pierwszym z podziałów jest ten genetyczny. Pierwszym z rodzajów są tutaj skały wylewne, które krystalizują się na powierzchni ziemi z lawy. Kolejnym są żyłowe oraz głębinowe, które krzepną jeszcze pod powierzchnią ziemi i tworzą spore intruzje magmowe. Są to trzy główne kategorie skał magmowych, które mają pięć facji. Facjami tymi są skały wylewne, subwulkaniczne, hibabisalne, mezoabysalne oraz abysalne. Skały magmowe mają zazwyczaj wyodrębnioną strukturę krystaliczną. Wielkość minerałów, które sa widoczne w skale zależy od szybkości krzepnięcia lawy oraz magmy. Im dłuższy ten czas, tym bardziej widoczne są kryształy i są one większe. Skały magmowe można podzielić również ze względu na ich skład. Tutaj ważny jest odczyn, który może być kwaśny, obojętny, zasadowy albo skrajnie zasadowy

Skały – podstawa skorupy ziemskiej

Skały budują cała skorupę ziemską. Są ich aż trzy rodzaje, który szczegółowo można opisać. Każdy z nich posiada odpowiednie podtypy, które również można podzielić, by lepiej je opisać. Najczęściej wymienianymi skałami są skały osadowe, które wytrącają się z wody, albo powstają z osadzania się różnych materiałów skalnych wykruszonych przez siły zewnętrzne takie jak lodowiec, woda i wiatr. Skały osadowe występują bardzo powszechnie. Ja popularniejszym ich podtypem sa skały okruchowe, te dzielimy jednak nadal na wielkość okruchów, z jakich się składają. Wśród nich można znaleźć Łupki, iłowce, piasek i żwir oraz gruz. Również skałami osadowymi sa skały piroklastyczne, które powstają podczas erupcji wulkanu. Wśród nich jest to na przykład tufit. Skały rezydentalne są również osadowymi. Popularnymi odmianami skał osadowych są również skały chemogeniczne. Powstają one na wskutek rozpuszczania się składników starszych skał i wskutek reakcji chemicznych albo parowania ponownego osadzania się ich oczywiście z pomocą organizmów żywych. Ostatni z podtypów skał osadowych są skały organogeniczne, które powstają ze szczątków roślinnych albo zwierzęcych.

Skały

Skały dzielą się na trzy różne rodzaje, które budują skorupę ziemską. Jednym, z nich są skały osadowe. Powstają one wskutek nagromadzenia się materiału przez siły zewnętrzne takie jak wiatr, woda, czy lodowiec. Mogą one również powstać poprzez wytrącenie się ich z roztworu wodnego. Oczywiście skały te dzielą się na różne inne podtypy, które powstają na różny sposób. Tak na przykład można wymienić skały okruchowe, które powstają w wyniku gromadzenia się innych pokruszonych skał. Inna nazwa na ten podtyp to skały klastyczne. Te zaś podzielone są na różne rodzaje, takie jak skały bardzo drobno okruchowe, drobno okruchowe, średnio okruchowe oraz grubo okruchowe. Jednak podtypów jest więcej. Tak też występują skały piroklastyczne powstające w skutek erupcji wulkanicznej. Wyrzucany materiał skalny przez wulkan zostaje składowany poza nim i tworzy skałę osadowa. To jednak nie koniec podtypów. Można wymienić również skały chemogeniczne, takie jak węglanowe, krzemionkowe, żelaziste, fosforanowe, manganowe i siarkowe oraz skały organogeniczne w tym kopalniane paliwa stałe i płynne, łupki oraz inne.

Nietypowe formy skalne

Jaskinie sa otworami w skałach, których wielkość umożliwia człowiekowi penetrację. Jaskinie mogą mieć różne pochodzenie jednak nie różnią się specyficznym mikroklimatem. Oczywiście dla każdej jaskini parametry są inne. Żyją tam inne stworzenia, które sa reliktami. Wyłącznie one sa bowiem odpowiednio przystosowane, by utrzymać się przy życiu w mokrym środowisku bez dostępu do słońca. Są one pozostałością po poprzednich epokach. Jaskinie występują na każdym kontynencie i w każdym kraju. Niestety aż ich połowa usytuowana jest w Chinach, gdzie nie przywiązuje się wagi do badania jaskiń, stąd nie są one dobrze odkryte a można byłoby się z nich wiele dowiedzieć o naszej planecie. Jaskinie, które występują w USA, Francji, czy innych krajach rozwiniętych są dość dobrze zbadane i dostarczyły nam wielu cennych informacji. Jasinie niegdyś były miejscem zamieszania człowieka, stąd możemy dowiedzieć się wiele o naszych przodach, ich życiu, upodobaniach i nawykach. Dziś jaskinie zachwycają nas swoim pięknem i stanowią nie lada atrakcję turystyczną.

Trudne środowisko dla roślin i zwierząt

Jaskinie sa otworami w skale większymi od szczelin, czyli umożliwiające penetrację ich przez człowieka. Jaskinie mają różne pochodzenie. Najczęściej spotykamy jednak te krasowe, które wciąż powstają. Każda jaskinia ma specyficzny klimat, przez co nie każde stworzenie może się tam utrzymać i tam żyć. W jaskiniach żyją wiec przeważnie stworzeni reliktowe, które zachowały się z innych epok. Każde z nich jest w stanie żyć w stałej temperaturze, w wilgotnym klimacie, gdzie nie dociera słońce. W ten sposób mikroklimat jaskiń powinien być bardzo chroniony. W jaskiniach możemy spotkać niezwykłe stworzonka oraz przepiękne formy. W jaskiniach występują stalaktyty, stalagmity i stalagnaty, które powstają w różny sposób. Najbogatszą szatę naciekową mają jaskinie krasowe, gdzie w ciąż tworzone są nowe formy ze względu na skały, w jakich postają. Bardzo ważne jest badanie jaskiń, dzięki niemu można poznać nie tylko specyfikę danego mikroklimatu, ale również i całą historie ziemi. W przeszłości jaskinie stanowiły schronienie dla człowieka pierwotnego, dlatego można w nich odkryć nawet historię ludzką.

Specyficzny klimat

Jaskinie są naturalnymi otworami w skale, które pozwalają na penetrację ich przez człowieka. Wielkość otworu ma tutaj kluczowe znaczenie, gdyż, jeśli człowiek nie będzie miał odpowiedniej wielkości, to nie będzie on jaskinią, a wyłącznie szczeliną skalną. Jaskinie występują przeważnie na terenach krasowych, które zajmują aż siedem procent naszej planety. Połowa z nich leży na terenie Chin, gdzie niestety nie sa badane dokładnie, a niektóre z nich nie są w ogóle odkryte. W krajach dobrze rozwiniętych takich jak Stany Zjednoczone, czy kraje Europy gdzie speleologia jest dobrze rozwinięta każda z jaskiń jest zbadana. W ten sposób niestety specyfika wszystkich jaskiń nie jest znana, ale te zbadane dostarczają wielu informacji. Przeważnie jaskinie mają pochodzenie wulkaniczne, co sprawia że mają specyficzny klimat. Jaskinie mają stałą temperaturę oraz są bardzo wilgotne i nie dociera do nich światło. Ten specyficzny klimat sprawia, ze nie każde zwierze i roślina może utrzymać się w takich warunkach. Tak też w jaskiniach żyją organizmy reliktowe, które zachowały się z poprzednich epok.

Naturalne sklane otwory

Jaskinie sa pięknymi naturalnymi otworami w skale, wielkości pozwalającej na penetrację ich przez człowieka. Najczęściej występują jaskinie krasowe, grawitacyjne, tektoniczne, lodowcowe, wietrzeniowo-erozyjne lub pseudokrasowe. Na świecie jaskinie występują przeważnie na terenach krasowych, które pokrywają praktycznie siedem procent powierzchni lądów. Większość jaskiń na świecie nie jest dokładnie zbadana, a to za sprawa ich rozmieszczenia. W Stanach Zjednoczonych, gdzie speleologia jest rozwinięta dokładnie zbadana jest większość jaskiń, jednak nie ma ich tam zbyt wiele. Połowa jaskiń ja ziemi znajduje się w Chinach, gdzie nie przywiązuje się do nich wagi i mało która jest dokładnie opisana i znana. W ten sposób Jaksinie na ziemi nie są dobrze znane, chociaż niektóre z nich dostarczają wielu cennych informacji na temat nasze planety. Środowisko przyrodnicze jaskiń jest bardzo specyficzne. Nie każde zwierze może żyć w takim klimacie, jaki stwarzają jaskinie. Do jaskiń praktycznie nie dociera światło słoneczne, panuje w nich więc mrok i jest zimno. Zazwyczaj panuje tram wilgotny klimat o stałej temperaturze. Tak też w jaskiniach żyć potrafią wyłącznie reliktowe stworzenia z poprzednich epok geologicznych.

Jaskinia

 Jaskinia, to pusta przestrzeń w skale, której rozmiary pozwalają na penetrację jej przez człowieka. Najczęściej możemy spotkań jaskinie krasowe, grawitacyjne, tektoniczne, lodowcowe, wietrzeniowo-erozyjne albo pseudokrasowe. Opisując jaskinię trzeba przede wszystkim uwzględnić jej długość, którą mierzymy, jako sumę wszystkich korytarzy, studni i kominów jaskiń. Również rozciągłość jaskini, czyli odległość między skrajnymi punktami w poziomie oraz jej głębokość, czyli odległość między skrajnymi punktami w pionie sa ważne. Deniwelacja, jest różnicą między najwyższym i najniższym punktem w jaskini, zazwyczaj jest ona równa głębokości, gdyż otwór wejściowy położony jest najwyżej. Wszelkie położenia otworów wejściowych są ważne dla geologów i dokładnie badane. Na ich podstawie określa się pochodzenie jaskini i wszystko, co z nią związane. Oczywiście ze względu na genezę powstania można podzielić jaskinie. Jaskinie pierwotne są najstarszymi. Powstają one w skale, która powstawała równo z nimi. Zazwyczaj powstają one już podczas krzepnięcia lawy wulkanicznej. Do tego typu zalicza się również jaskinie, które powstają w rafach koralowych.